خلاصه‌ی سرگذشت
شروع هر کاری حتی اگر با شکست همراه باشد بهتر از هیچ کاری نکردن است؛ زیرا این گام نخست زمینه و مقدمات شروع بعدی را فراهم می‌کند تا فرد در نهایت به آنچه لایق آن است دست یابد. جناب مشهدی اواخر سال ۷۵ پس از اتمام دوران کارشناسی و همزمان با شروع خدمت سربازی، به همراه تعدادی از دوستان خود، فعالیتشان را در زمینه‌‌ی خدمات الکترونیکی شروع کردند که مرتبط با حوزه‌ی کامپیوتر بود. ایشان از فعالیت در حوزه سخت افزار برای کسب درآمد جاری و از حوزه نرم‌افزار برای یک کار بلند مدت و سود بیشتر در آینده، استفاده کردند. اوج فعالیتشان مانند تمام کسب و کارهای مربوط به کامپیوتر در کل ایران، بین سال‌های ۸۲ تا 88 و در زمان اجرایی شدن طرح تکفا بود که این طرح باعث ارتقای جایگاه حوزه آی‌تی و فهم آن شد.
آقای مشهدی معتقد است حوزه آی‌تی پویاست و پیوسته در حال تغییر است. بنابراین باید تمام تشکّل‌ها و انجمن‌های مربوط به این حوزه نیز مدام در حال به روز کردن خود باشند تا بتوانند در مقابل این تغییرات عکس‌العمل مناسبی از خود نشان دهند. اگر چنین اتفاقی نیفتد نقش ما کمرنگ شده و آی‌تی مسیر خود را خواهد رفت. رشد فناوری اطلاعات در استان قم در گرو آن است از فرصت‌های پیش رو با توجه به ظرفیت‌های موجود حداکثر بهره را ببرد. اگر مدیران استان، چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی، به این نکته توجه کرده و مسیر را طوری طراحی کنند که بتوانند از فرصت‌ها و ظرفیت‌های موجود در استان، نهایت استفاده را داشته باشند، در آن صورت هم باعث ارتقای خود و هم باعث ارتقای استان می‌شوند و از طرف دیگر نیز زمینه را برای ارتقاهای بعدی فراهم می‌کنند.
«آرمان‌گرایی زحمت دارد و ممکن است یک نسل فشار زیادی را تحمل کند، اما فرصت رشد نسل بعدی را فراهم می‌کند» جناب مشهدی آرمان‌گرایی را اساس پیشرفت میداند و معتقد است اگر مسیر پیشرفت را مشخص کنیم و آن را صفر تا صد در نظر بگیریم، باید هدف خود را رسیدن به صد بدانیم تا پیشرفتی حاصل شود.
دویدن در پیشاپیش زمان
صنعت فناوری اطلاعات استان قم را کسانی پی‌ریزی کرده و ساخته‌اند که در طول دهه‌های گذشته جز افراد پیشرو جامعه به حساب می‌آمدند. زمانی که کامپیوتر به صورت انبوه، در سال 1370، وارد کشور شد و در اختیار ادارات و سازمان‌ها قرار گرفت، کمتر کسی به فکر گذراندن دوره‌های مربوط به آن بود؛ اما آقای سعید مشهدی یکی از آن افراد پیشرو بودند که تصمیم گرفتند به همراه تعدادی از دوستانشان، قبل از ورود به دانشگاه و در همان سال 1370، این دوره‌ها را بگذرانند. دوره‌ها از برنامه‌نویسیFoxPro وC گرفته تا دوره‌های مربوط به شبکه اعم Novel و در آواخر ویندوز NT و MCSE و CCNA را شامل می‌شد. ایشان تحصیلات خود را نیز در ادامه داده و تا پایان دهه هفتاد، اطلاعات خود را در زمینه کامپیوتر تکمیل نمودند.
در آن زمان تعداد فروشگاه‌های و شرکتهای مربوط به کامپیوتر در قم بسیار کم و در حد انگشتان دست بود. آقای مشهدی کنجکاوی و علاقه شخصی را دو دلیل مهم برای ورود به این عرصه می‌دانند. به گفته ایشان در آن زمان به همان اندازه که تعداد فروشگاه‌های کامپیوتری در قم کم بود، تعداد متخصصین هم کم بود و و معمولاً کسانی که ماشین‌های اداری داشتند کارهای مربوط به کامپیوتر را هم انجام می‌دادند. به عنوان مثال کسی که دستگاه کپی داشت، کار مونتاژ کامپیوتر را هم انجام می‌داد؛ تا اینکه در سال ۷۵ یکی دو شرکت شروع به فعالیت کردند و اوج کارشان در زمینه سخت‌افزار بین سال‌های 80 تا 90 و در زمینه نرم‌افزار بین سال‌های 85 تا ۹۵ به خصوص در سال‌های اجرایی شدن طرح تکفا بود. این روند رو به رشد از سال ۹۵ به بعد بتدیج وارد ثبات و حتی نزول شد که دلیل آن مسلط شدن بازار مجازی بر حوزه سخت افزار و بازار تهران بر قم بود. اما در کنار حوزه‌های یادشده حوزه شبکه نیز از دهه‌ی 80 و 90 مورد توجه قرار گرفت. حوزه شبکه یک مجموعه خدمات ابتدایی به نام پسیو و یک مجموعه خدمات نرم افزاری به نام اکتیو دارد (به عنوان مثال کابل کشی یکی از خدمات پسیو و امنیت شبکه و سیستم عامل یکی از خدمات اکتیو محسوب می‌شود ) در حال حاضر خدمات اکتیو ، خدمات تخصصی تر و مورد نیاز بیشتری است اما خدمات پسیو به یک کار کمتر تخصصی تبدیل تبدیل شده است.
شروع فعالیت‌ها و ورود آی‌تی به کسب و کارها
شروع هر کاری حتی اگر با شکست همراه باشد بهتر از هیچ کاری نکردن است؛ زیرا این گام نخست زمینه و مقدمات شروع بعدی را فراهم می‌کند تا فرد در نهایت به آنچه لایق آن است دست یابد. جناب مشهدی اواخر سال ۷۵ پس از اتمام دوران کارشناسی و همزمان با شروع خدمت سربازی، به همراه تعدادی از دوستان خود، فعالیتشان را در زمینه‌‌ی خدمات الکترونیکی شروع کردند که مرتبط با حوزه‌ی کامپیوتر بود. به عنوان مثال طراحی قفل رایانه یا بردهای خاصی که به درد متصل کردن به کامپیوتر می‌خورد. از آنجایی که بیشتر افراد گروه اهل تهران بودند و ایجاد ارتباط بین افراد ساکن در تهران و قم مشکلات خاص خود را داشت، پس از مدتی به این کار خاتمه دادند. اما همین قدم اول زمینه‌ای شد برای ورود جدی‌تر به حوزه سخت افزار و نرم‌افزار.
ایشان از فعالیت در حوزه سخت افزار برای کسب درآمد جاری و از حوزه نرم‌افزار برای یک کار بلند مدت و سود بیشتر در آینده، استفاده کردند. اوج فعالیتشان مانند تمام کسب و کارهای مربوط به کامپیوتر در کل ایران، بین سال‌های ۸۲ تا 88 و در زمان اجرایی شدن طرح تکفا بود که این طرح باعث ارتقای جایگاه حوزه آی‌تی و فهم آن شد. با اجرایی شدن این طرح فعالیت‌های آقای مشهدی بتدریج به سمت آموزش نیز کشیده شد و مجموعه دوره‌هایی را با همکاری استانداری و سایر نهادهای دولتی در دو لایه مقدماتی و پیشرفته برگزار نمودند. این دوره‌ای بسیار پرثمر بود زیرا موفق شدند در آن سال‌ها حدود ۲۰۰۰ نفر را به صورت مستقیم یا غیر مستقیم آموزش دهند.
شخصیت کاری در سه مرحله
از نظر آقای مشهدی یک فرد در طول سال‌های کاری خود سه مرحله را پشت سر می‌گذارد؛ مرحله‌ی اول آغاز به کار است که فرد هنوز تسلط زیادی به کار ندارد و هدفش بیشتر شناخت کار، بازار و ارتقای درآمدش می‌باشد و کار خود را مبتنی بر نیازهای خود پیش می‌برد. در مرحله‌ی دوم فرد به یک سطحی از درآمد می‌رسد و سپس به دنبال آن است که بتواند این سطح درآمد را هم برای خود و هم برای دیگران بالاتر ببرد و وارد حوزه‌ی کنشگری اجتماعی می‌شود. در سطح سوم فرد خواستار آن است که چیزی از خود برای آینده‌ی استان یا کشور باقی بگذارد.
آقای مشهدی مرحله اول و دوم را پشت سر گذاشته است. در مرحله سوم کاری خود، عضو انجمن شرکتهای انفورماتیک ایران شدند تا بتوانند از اطلاعات استان‌های دیگر استفاده کنند. این همان انجمنی است که بعدها پایه و اساس سازمان نظام صنفی رایانه در استان شد. جناب مشهدی در دوره‌ی اول نظام صنفی رایانه قم به عنوان عضو هیئت مدیره، در دوره‌ی دوم به عنوان دبیر هیئت مدیره و در دوره چهارم و پنجم در مقام رئیس آن فعالیت کردند.
چالش اصلی در حوزه فناوری اطلاعات در قم
آقای مشهدی معتقد است حوزه آی‌تی پویاست و پیوسته در حال تغییر است. بنابراین باید تمام تشکّل‌ها و انجمن‌های مربوط به این حوزه نیز مدام در حال به روز کردن خود باشند تا بتوانند در مقابل این تغییرات عکس‌العمل مناسبی از خود نشان دهند. اگر چنین اتفاقی نیفتد نقش ما کمرنگ شده و آی‌تی مسیر خود را خواهد رفت. رشد فناوری اطلاعات در استان قم در گرو آن است از فرصت‌های پیش رو با توجه به ظرفیت‌های موجود حداکثر بهره را ببرد. اگر مدیران استان، چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی، به این نکته توجه کرده و مسیر را طوری طراحی کنند که بتوانند از فرصت‌ها و ظرفیت‌های موجود در استان، نهایت استفاده را داشته باشند، در آن صورت هم باعث ارتقای خود و هم باعث ارتقای استان می‌شوند و از طرف دیگر نیز زمینه را برای ارتقاهای بعدی فراهم می‌کنند. به عنوان مثال در سال 1368 مرکزی به نام مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی در قم راه‌اندازی شد که یکی از ابزارهای مهم برای رشد حوزه فناوری اطلاعات در قم بود؛ این مرکز تقاضا برای کامپیوتر را افزایش داد و در پی آن با ورود کامپیوتر به خانه‌ها سواد فناوری اطلاعات رشد کرد، که این به نوبه‌ی خود منجر به ایجاد و رشد نیازهای جدید دیگر در این حوزه شد. تا جایی که یک زمانی در حوزه‌ی فناوری اطلاعات، قم با تهران برابری می‌کرد و حتی از آن هم جلوتر بود! متأسفانه این فرصت نادیده گرفته شد و به دلیل این که درک درستی از آی‌تی و میزان اهمیت آن وجود نداشت، در حال حاضر بین سطح استان قم با استان‌های دیگر فاصله‌ی زیادی وجود دارد.
راهکاری که آقای مشهدی برای برون رفت از این وضعیت پیشنهاد کردند، سرمایه‌گذاری بر روی شهرک فناوری اطلاعات است که خود با چالش‌ها و مشکلات زیادی روبرو است. یک مدل بسته و سنتی که هیچ فضایی برای انجام بسیاری از کارها در آن وجود ندارد، در حال حاضر جوابگو نیست. از سازمان نصر گرفته تا صندوق و تشکّل‌ها و جلسات آموزشی و… در حال حاضر وجود دارد. بنابراین اگر خوشه یا مدل‌های دیگر قرار است کاری انجام دهند بهتر است که یک پله بالاتر باشد.یکی از کارهایی که خوشه می‌تواند انجام دهد راه‌اندازی یک تشکّل فریلنسری است که نیازمند یک طراحی اصولی و سازمان یافته است زیرا فریلنسر ذاتاً کسی است که در قواعد نمی‌گنجد و بیشتر فردگرا است تا جمع‌گرا. وادار کردن این افراد برای حضور در یک گروه کار راحتی نیست. از این رو باید به صورت کاملاً سازمان یافته و آرام آرام آن‌ها را به سمت یک کار بزرگ‌تر گروهی هدایت کرد.
همچنین ایشان با توجه به تجربیاتشان بر اهمیت دلیل صنایع وابسته در پیشرفت فناوری اطلاعات تاکید می‌کنند. برخی استان‌ها از صنایع خود به عنوان موتور محرّکه استفاده می‌کنند. وجود یک صنعت بزرگ در یک استان باعث می‌شود میزان درآمد، سطح دانش و میزان کنشگری مردم آن استان بالا رفته و در نتیجه زودتر به حوزه آی‌تی وارد شوند اما به صنعت و ظرفیت موجود در قم توجه کافی نشده است. همین موضوع موجب مهاجرت نیروی انسانی و پسرفت یک استان می‌شود.
آرمان‌گرایی و فرصت رشد
«آرمان‌گرایی زحمت دارد و ممکن است یک نسل فشار زیادی را تحمل کند، اما فرصت رشد نسل بعدی را فراهم می‌کند» جناب مشهدی آرمان‌گرایی را اساس پیشرفت میداند و معتقد است اگر مسیر پیشرفت را مشخص کنیم و آن را صفر تا صد در نظر بگیریم، باید هدف خود را رسیدن به صد بدانیم تا پیشرفتی حاصل شود. ما می‌بایست هدف از توسعه استان و صنعت را مشخص نموده و تمام کارهایی که در این راستا انجام می‌شود را مطالعه و هدف‌مند نموده و خروجی کارمان را مبتنی بر اهداف سند توسعه صنعت ، استان قرار دهیم، در غیر این صورت کارهایی که انجام می‌شود بیهدف و بی‌سرانجام خواهد بود و توسعه‌ی مدنظر در سطح فردی، استانی یا کشوری رخ نخواهد داد.
نقل قول‌هایی برای تفکر و تأمل
- تنها با داشتن تشکل‌ها و انجمن‌هایی بروز است که می‌توان تغییرات پیوسته‌ی حوزه‌ی فناوری را مدیریت کرد».
- «داشتن یک صنعت بزرگ موتور محرّکه‌ی رشد اقتصاد و دانش در یک استان است».
- «آرمان‌گرایی زحمت دارد و ممکن است یک نسل فشار زیادی را تحمل کند، اما فرصت رشد نسل بعدی را فراهم می‌کند»
دیدگاهتان را بنویسید