خلاصه‌ی سرگذشت
جناب آقای طبسی میل به خلق کردن چیزی را از همان دوران کودکی در خود داشت. او از همان دوران پیوسته به نجاری‌ها و چاپخانه‌ها سرک می‌کشیدند و در خانه دور وسایل الکترونیکی پدر می‌گشت. در حقیقت پدر وی گاهی وسایلی را برای تعمیر به خانه می‌آورد و مشاهده‌ی تعمیر آنها سرگرمی ایشان شده بود. امّا دوران کودکی او جنبه‌ی دیگری هم داشت. او نیز مانند تمام کودکان عاشق بازی بود. در دوران کودکی بسیار به گیم‌نت می‌رفت و حتی هنگامی که خود بازی نمی‌کرد به تماشای بازی دیگران می‌نشست. همین علائق چندگانه سرانجام به هم پیوستند و موجب شدند وی در بزرگسالی به بازی‌سازی روی آورند.
آقای طبسی کار حرفه‌ای خود را در یک تیم بازی‌سازی آغاز کرد. این تیم به علت مهاجرت برنامه‌نویسشان نیازمند کسی بودند که جای او را پر کند. ایشان به عنوان یک جوان با انگیزه وارد این پروژه شد. امّا سرانجام زمان انجام دادن کارهای بزرگتر فرا رسید. و با همیاری دوستان انجمنی برای بازی‌سازان استان قم تشکیل دادند که همکاری سازنده‌ای را میان بازی‌سازان قم به وجود آورد.
امروزه کسب‌وکار آقای طبسی بسیار موفق است که رمز آن را می‌توان اتصال به بازارهای خارجی، کسب درآمد دلاری و همچنین ارتباط گیری موفق با تیم‌های داخلی دانست. امّا ایشان همچنان برنامه‌های بزرگی برای آینده در سر دارند. شاید بزرگترین هدف ایشان تشکیل یک گروه مطابق میلشان برای ساخت یک بازی جهانی با تم ایرانی باشد. ایشان معتقدند هم‌اکنون ظرفیت‌های لازم برای دستیابی به این هدف وجود دارد و ما باید بتوانیم این ظرفیت‌ها را فعال کنیم. بازی‌های ایرانی که از داستان‌ها و موسیقی ایرانی استفاده کرده‌اند تاکنون توانسته‌اند موفق باشند و این راه را باید ادامه داد.
ورود به دنیای جادویی بازی
علائق اصلی ما انسان‌ها عموماً از همان دوران کودکی شکی می‌گیرند. چه آدمی تصمیم به سرکوب این علائق بگیرد و چه آنها را پرورش دهد به طرز پایداری این علائق تا پایان عمر همراه آدمی هستند. آنچه در این دوران در ذهن فرد حک می‌شود را به دشواری می‌توان از زندگی فرد حذف کرد. جناب آقای طبسی میل به خلق کردن چیزی را از همان دوران کودکی در خود داشت. او از همان دوران پیوسته به نجاری‌ها و چاپخانه‌ها سرک می‌کشیدند و در خانه دور وسایل الکترونیکی پدر می‌گشتند. در حقیقت پدر ایشان گاهی وسایلی را برای تعمیر به خانه می‌آورد و مشاهده‌ی تعمیر آنها سرگرمی ایشان شده بود. گاهی پدر برایشان چیزهای کوچکی درست می‌کرد و گاهی هم خودشان وسایلی مانند ماکت ربات می‌ساخت. کتابی قدیمی داشتند که در آن در مورد مدارها توضیحاتی داده بود. ایشان برای ساختن این مدارها با ذوق و شوق فراوان به پاساژ بهشتی نزدیک حرم مراجعه می‌کرد تا بتواند وسایل لازم را برای ساخت مدارهای مختلف بیابد. امّا دوران کودکی او جنبه‌ی دیگری هم داشت. او نیز مانند تمام کودکان عاشق بازی بود. در دوران کودکی بسیار به گیم‌نت می‌رفت و حتی هنگامی که خود بازی نمی‌کرد به تماشای بازی دیگران می‌نشست. همین علائق چندگانه سرانجام به هم پیوستند و موجب شدند ایشان در بزرگسالی به بازی‌سازی روی آورند. چیزی که هم میل ایشان به بازی را نمایندگی می‌کرد و هم علاقه‌شان به ساختن و نوآوری را راضی نگاه می‌داشت.
امّا بازی‌سازی مانند هر صنعت دیگری در دنیای امروز علاوه بر علاقه نیازمند فراهم شدن بستر مادی کافی برای رشد آن است. آقای علیرضا طبسی تا دورهای گمان نمی‌کردند بتوانند بازی بسازند. دلیل این موضوع هم این بود که بازی‌سازی نیازمند Game Engine است که در آن دوره دسترسی به آنها ممکن نبود. موتورهای بازی در آن دوران تکنولوژی های تک و انحصاری محسوب می‌شدند و شرکت‌ها آن را در اختیار عموم نمی‌گذاشتند. ایشان در دوران نوجوانی همسایه‌ای به نام سید هادی فتحی داشتند که در این زمینه‌ها با او مشورت می‌کردند. از دریچه‌ی این گفت‌وگوها فهمیده بود با این محدودیت‌های موجود بازی‌سازی در ایران ممکن نیست. امکانات موجود یا بسیار گرانقیمت بودند یا برای عموم افراد با سطح دانش مختلف در دسترس نبودند. این بزرگترین چالشی بود که آقای طبسی برای ورود به این عرصه درگیر آن بود. به دلیل همین محدودیت‌ها ایشان به مادسازی برای بازی‌ها مختلفی مانند وارکرفت 3 روی آورند. امّا سال 2005 تحول مهمی در این عرصه رخ داد. در این سال موتورهای بازی به تدریج عمومی شدند. با عرضه‌ی Unity گام مهمی برداشته شد. در این زمان بود که جوانان خلاق نسل آقای طبسی فهمیدند می‌توانند آرزوی خود را محقق کنند و بدون هزینه خلاقیت خود را در عرصه‌ی بازی‌سازی به کار گیرند.
انجمن بازی‌سازی: تجلّی روح همکاری
آقای طبسی کار حرفه‌ای خود را در یک تیم بازی‌سازی آغاز کرد. این تیم به علت مهاجرت برنامه‌نویسشان نیازمند کسی بودند که جای او را پر کند. ایشان به عنوان یک جوان با انگیزه وارد این پروژه شد. هرچند سال‌های فعالیت در این شرکت آورده‌ی مالی‌ای برای ایشان نداشت اما ایشان به چشم کارآموزی به آن نگاه می‌کردند. در این دوران ایشان پس از تقویت زبان منابع بسیاری را مطالعه کردند و دانش خود را به طرز چشمگیری افزایش دادند.
امّا سرانجام زمان انجام دادن کارهای بزرگتر فرارسید. ایشان از آن گروه جدا شدند و به همراه آقای هادی حسینعلی گل به دنبال افراد دیگری گشتند که در قم بازی‌سازی می‌کردند. حاصل این جست‌وجو شکل‌گیری گروهی مجازی از بازی‌سازان قم بود. به همت آقای روح‌الله دهستانی و همچنین آقای سید امین سنجری این جمع مجازی به گروهی حضوری تبدیل شد که به صورت پیوسته هر دو هفته یکبار دور هم جمع می‌شد. در حقیقت این پایه و اساس انجمن بازی‌سازان قم شد که در سراسر کشور بی‌نظیر بود. در سطح کشور همایش و کارگاه برگزار می‌شد اما چیزی مشابه این انجمن وجود نداشت. در این انجمن که تا پیش از کرونا 32 جلسه تشکیل داد افراد تجارب خود را به اشتراک می‌گذاشتند، با یکدیگر مرتبط می‌شدند، تشکیل تیم می‌دادند، کارگاه برگزار می‌کرد، مستند می‌دیدند و موارد دیگری از این دست. در حقیقت هرکس به قدر توان خود به پیشرفت جمع کمک می‌کرد. درحالی که در شهرهای دیگر تیم‌ها وارد رقابت مخرّب با یکدیگر شده بودند این انجمن روحیه‌ی همکاری را میان بازی‌سازهای قم به وجود آورد. برای نمونه ایشان به دورهای اشاره می‌کنند که در بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای برگزار شده بود و 8 نفر از 30 شرکت‌کننده‌ی آن برنامه از انجمن بازی‌سازان قم بودند که به صورت گروهی در آن شرکت کرده بودند.
آقای طبسی ذیل همین مبحث اشاره می‌کنند که شتاب‌دهنده‌ی صدران و ارشاد تاکنون چندبار به صورت رایگان آمفی‌تئاتری را برای دورهمی فعالان بازی در قم اختصاص داده‌اند که نتایج مثبتی به همراه داشته است. ایشان معتقدند حمایت‌های این چنینی برای سازمان‌های دولتی یا دانشگاه‌ها هزینه‌ای ندارد امّا برای رشد صنعت بازی در سطح استان اهمیت اساسی دارد. از اقداماتی که می‌تواند بسیار به رشد بازی‌سازی قم کمک کند فراهم کردن یک ساختمان برای تجمع بازی‌سازان قم در آن است. چنین فضایی با داشتن امکاناتی مانند فیبر نوری و همچنین قیمت مناسب می‌تواند زمینه‌ساز اشتراک تجارب میان فعالان بازی‌سازی و انیمیشن‌سازی در قم شود و اثر خود را به سرعت در بازار نشان دهد. چیزی که پیش از این در مجموعه‌ی آواگیمز در تهران رخ داد و اثرات آن هنوز قابل مشاهده است.
صنعت بازی: آینده‌ی درخشان
از نکات مهمی که آقای طبسی به آن اشاره می‌کنند این است که گاهی در ایران صنعت بازی جدی گرفته نمی‌شود. ایشان معتقدند هنوز جامعه به خوبی با ابعاد اقتصادی این صنعتِ های تک آشنایی ندارد. امروزه بازی‌سازی صنعتی پیشروتر از صنایعی مانند فیلم‌سازی و موسیقی است و درآمدزایی بیشتری هم دارد. به طور نمونه برای بازی GTA V 265 میلیون دلار هزینه شد و این بازی توانست در سه روز اول یک میلیارد دلار بفروشد. این را باید با صنایعی مانند نفت و خودرو‌سازی مقایسه کرد. در تولید نرم‌افزار ما با تیم‌های کوچک می‌توانیم ارز آوری کلان ایجاد کنیم. اپلیکیشن واتس‌اپ را دو نفر ساختند ولی آن را به قیمت 19 میلیون دلار به فیسبوک فروختند. متخصصان این حوزه برای کسب درآمد بیشتر در حال مهاجرت هستند در حالی که با برنامه‌ریزی درست می‌توانیم آنها را حفظ کنیم و در این بازار رو به رشد فعال بمانیم.
در سال‌های اخیر با ظهور اندروید بازار موبایل و نرم‌افزارهای آن به سرعت پیشرفت کردند که این خود فرصت تجاری بزرگی است. آقای طبسی می‌گویند که بازار اصلی بازی‌سازی در ایران فروشگاه‌های نرم‌افزار موبایلی است؛ مانند کافه بازار یا گوگل استور. از آنجا که این صنعت کالای فیزیکی تولید نمی‌کند دارای این مزیت است که می‌تواند همه‌ی فروش خود را در بخش مجازی داشته باشد. با این وجود مشکلاتی مانند تحریم وجود دارند که کار را خصوصا در بخش بازی‌های کامپیوتری و کنسولی دشوار می‌کند. ازاین‌رو فعالان این صنعت باید با واسطه عمل کنند و با همکاری شرکت‌های دیگر تحریم‌ها را دور بزنند. با وجود چنین مشکلاتی بازی در ایران صنعتی محسوب می‌شود که ظرفیت‌های زیادی برای رشد دارد و ما می‌توانیم با آن در سطح استان و کشور درآمدزایی کنیم.
به‌سوی بازی‌های ایرانی جهانی
جناب علیرضا طبسی در سال‌های گذشته همواره در تلاش بوده است تا توانایی‌های خود را در زمینه‌ی بازی‌سازی افزایش دهند. داشتن مدارکی در زمینه‌ی سی شارپ و موتور بازی یونیتی از دانشگاه کلورادو آمریکا و همچنین کسب رتبه‌ی نخست در گلوبال گیم جم 2016 از سوی انستیتوی بازی‌سازی ایران و بازی برگزیده‌ی مردمی در مسابقه‌ی بازی‌سازی کاشان نمونه‌ای از همین تلاش‌ها هستند. امروزه کسب‌وکار آقای طبسی بسیار موفق است که رمز آن را می‌توان اتصال به بازارهای خارجی، کسب درآمد دلاری و همچنین ارتباط گیری موفق با تیم‌های داخلی دانست. امّا ایشان همچنان برنامه‌های بزرگی برای آینده در سر دارند. شاید بزرگترین هدف ایشان تشکیل یک گروه مطابق میلشان برای ساخت یک بازی جهانی با تم ایرانی باشد. ایشان معتقدند هم‌اکنون ظرفیت‌های لازم برای دستیابی به این هدف وجود دارد و ما باید بتوانیم این ظرفیت‌ها را فعال کنیم. بازی‌های ایرانی که از داستان‌ها و موسیقی ایرانی استفاده کرده‌اند تاکنون توانسته‌اند موفق باشند و این راه را باید ادامه داد.
ایشان این نکته را تصریح می‌کنند که بازارهای جهانی تشنه‌ی چنین فضاهایی است. نمونه‌ی موفق چنین اتفاقی ژاپن بود که بعد از آمریکا بزرگترین صنعت بازی‌سازی جهان را دارد. ژاپنی‌ها با استفاده از تم‌های شرقی مانند نینجایی یا سامورایی‌ها حضور چشمگیری در بازار جهانی داشتند. در حقیقت آنها توانستند عناصر مختلف فرهنگ خود از پوشش گرفته تا موسیقی را وارد ذائقه‌ی جهانی کنند. بازی‌سازی را هنر هشتم می‌گویند زیرا همه‌ی هنرهای دیگر را در خود جمع کرده است و به آنها خاصیت تعاملی بودن را نیز افزوده است. ژاپنی‌ها هم با استفاده از همین هنر توانستند نسل جوان را جذب فرهنگ خود کنند. از نظر آقای طبسی ما هم می‌توانیم با عملکردی مشابه نتایج درخشانی در این زمینه بگیریم.
این نکته‌ای است که در قم به آن کم‌توجهی می‌شود. بازی‌سازان در قم اکثرا بازار درون کشور را در نظر دارند. امّا بازار داخلی ما محدود است. ما حدود 34 میلیون گیمر در ایران داریم. در حالی‌که کشور چین به تنهایی بیش از 500 میلیون گیمر دارد. پس ما با استفاده از ترجمه و اضافه کردن بعضی نکات می‌توانیم به بازار جهانی دسترسی پیدا کنیم. همه‌ی این‌ها نیازمند گسترش دید و شناخت دقیق مخاطب است.
از جمله نکات دیگری که برای ساخت یک بازی موفق مورد نیاز است پی بردن به این مسئله است که در یک تیم بازی‌سازی نقش‌های مختلفی وجود دارد. از برنامه‌نویس و داستان‌نویس گرفته تا کسی که کارهای مارکتینگ را انجام می‌دهد. توجه به این نکته باعث می‌شود بفهمیم که در یک تیم بازی‌سازی کسی زیردست کسی دیگر محسوب نمی‌شود. ساخت یک بازی موفق نیازمند این است که افراد به خوبی با هم ارتباط برقرار کنند و بتوانند منظورشان را به یکدیگر برسانند تا محصول نهایی شکل بگیرد.
نقل قول‌هایی برای تفکر و تأمل
- «برای حضور در بازارهای جهانی و همچنین رشد توانمندی‌هایتان زبان انگلیسی را جدی بگیرید».
- «عمل‌گرا باشید. بسازید! خلق کنید! و حتی شکست بخورید! این اجازه می‌دهد که درس بگیرید و کسب تجربه کنید».
- «در عرصه‌ی بازی باید جهانی فکر کرد و به بازارهای جهانی اندیشید».
دیدگاهتان را بنویسید